Przemoc w szkole zaczyna się wcześniej, niż myślimy

2668156039_e248b31b2c_b

Niemal co drugi uczeń szkoły podstawowej doświadcza różnych form dokuczania lub przemocy ze strony rówieśników, a skala zjawiska w klasach I-VI jest większa niż w gimnazjach. Przemoc to nie tylko bicie, czy poszturchiwanie. Dzieci deklarują, że bardziej dotkliwe i przykre dla nich jest wykluczenie z grupy, które przejawia się w różnych działaniach – obgadywaniu, wyśmiewaniu, nastawianiu klasy przeciwko.

Instytut Badań Edukacyjnych przeprowadził badanie, w którym wzięło udział 10 993 uczniów, 528 wychowawców, 242 psychologów i pedagogów szkolnych, 4 092 pozostałych nauczycieli oraz 185 dyrektorów. Wyniki pokazują, że problem agresji przybiera różne formy i zaczyna się wcześniej, niż przypuszczamy.

Wnioski z badań IBE przeczą powszechnemu przekonaniu, że to uczniowie gimnazjów najczęściej dokuczają swoim kolegom i koleżankom. Okazuje się, że częstość tego typu zachowań maleje wraz z wiekiem. Aż 54 procent dzieci w szkołach podstawowych deklaruje, że przynajmniej raz w miesiącu doświadcza jakiejś formy dokuczania ze strony swoich kolegów i koleżanek. Dla porównania, do podobnych doświadczeń przyznaje się 46 proc. gimnazjalistów i tylko 36 proc. uczniów szkół ponadgimnazjalnych.

Infografika_Wnioski_zbadan_IBEPrzemoc nie tylko fizyczna

Katalog krzywdzących zachowań wśród dzieci jest spory. W większości są to działania w sferze słownej i relacyjnej, rzadziej w sferze fizycznej. Najwięcej uczniów doświadcza obgadywania i nastawiania klasy przeciwko nim. O tego typu doświadczeniach opowiada aż 54 proc. dzieci ze szkół podstawowych. Połowa uczniów spotyka się z  wyzywaniem, obrażaniem i krzykiem, 42 proc. uczniów przyznaje się do doświadczeń związanych z ośmieszaniem, wyzywaniem i poniżaniem. Nowym zjawiskiem związanym z powszechnym dostępem do internetu jest agresja elektroniczna, której doświadcza aż co czwarty uczeń. Spośród krzywdzących zachowań związanych ze sferą fizyczną 36 proc. dzieci doświadczyło agresji materialnej (niszczenie, zabieranie przedmiotów) i aż jedna trzecia uczniów szkół podstawowych cierpiała z powodu celowego potrącania lub pobicia.

Jednak to wcale nie przemoc fizyczna jest postrzegana przez dzieci za najpoważniejszy problem. Eksperci IBE zapytali uczniów o poziom dotkliwości poszczególnych form dokuczania. Z ich odpowiedzi wynika, że najgorzej radzą sobie z nastawianiem klasy przeciwko nim, za dotkliwe uznaje to aż 76 proc. uczniów. Na drugim miejscu znajduje się wykluczanie i izolowanie, tak twierdzi aż 75 proc. uczniów.

Przemoc to nie tylko bicie czy znęcanie fizyczne, ale także dręczenie psychiczne i emocjonalne. Słowa mogą ranić, szczególnie, kiedy przybierają formę wyśmiewania, krytykowania, stygmatyzacji ze względu na sytuację życiową. Czasem „niewinne” naśmiewanie się z drugiej osoby, może sprawdzić olbrzymią przykrość, utrwalić także negatywne stereotypy i daje przyzwolenie na eskalację złych emocji, nie tylko słowną, ale i fizyczną – mówi Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak.

Kim są ofiary przemocy?

Z  badań, jakie przeprowadziliśmy w szkołach, wynika, że uczniowie deklarujący gorszą od przeciętnej sytuację finansową swojej rodziny znacznie częściej doświadczają różnych form agresji. Bardziej narażone na dokuczanie ze strony rówieśników są również dzieci kiepsko radzące sobie na zajęciach wychowania fizycznego – mówi psycholog Karolina Malinowska z Instytutu Badań Edukacyjnych.

Chłopcy znacznie częściej stosują wobec siebie przemoc fizyczną. Wśród dziewczynek krzywdzące zachowania przyjmują głównie formę relacyjną (izolowanie, wyśmiewanie). Co ciekawe, chłopcom dokuczają niemal wyłącznie inni chłopcy, podczas gdy dziewczynkom zarówno koledzy, jak i koleżanki.

Co na to nauczyciele?

Eksperci IBE zwracają również uwagę na olbrzymia rolę nauczycieli w propagowaniu koleżeńskich postaw wśród dzieci. W ramach umacniania koleżeńskich postaw niezbędne jest kształtowanie umiejętności emocjonalnych i społecznych uczniów, a także przeprowadzanie zajęć profilaktycznych, ze szczególnym naciskiem na rolę świadków.

Niestety, polscy nauczyciele nie są wystarczająco przygotowani do tego, by odpowiednio radzić sobie z problemami wychowawczymi wśród uczniów, w szczególności związanymi z dokuczaniem. Nierzadko zmuszeni są działać w oparciu o własną intuicję, nie mając wiedzy o skuteczności wykorzystywanych metod reagowania oraz profilaktyki – mówi dr Dominika Walczak, lider Zespołu Badań Nauczycieli Instytutu Badań Edukacyjnych.

Aż jedna trzecia nauczycieli jest przekonana, że w ich klasie problem nie występuje. Tylko co piąty badany nauczyciel uznał, że jego wiedza i umiejętności związane z tematem przemocy i agresji rówieśniczej są całkowicie wystarczające, nieco ponad dwie trzecie określiła je jako raczej wystarczające, a co dziesiąty jako niewystarczające.

Bądź kumplem, nie dokuczaj!

Grzegorz_Krychowiak (8)Z misją propagowania koleżeńskich zachowań wśród dzieci rusza Cartoon Network, uruchamiając drugą edycję kampanii społecznej „Bądź kumplem, nie dokuczaj”, w której uświadamia, jak krzywdzące wobec innych dzieci mogą być niekoleżeńskie zachowania. Stacja zachęca do bezwzględnego reagowania na nie, a przede wszystkim do promowania przyjaznych postaw wśród dzieci oraz w ich otoczeniu. Ambasadorem kampanii w tym roku został piłkarz reprezentacji Polski Grzegorz Krychowiak.

Zdecydowałem się na udział w kampanii Cartoon Network „Bądź kumplem, nie dokuczaj”, bo chcę pomóc w walce z dokuczaniem. Wiem, że dla wielu dzieci to poważny problem, a nie wszystkie wiedzą, jak sobie z nim poradzić. Dzięki tej akcji wszystkie dzieciaki przekonają się, że przyjaźń i szacunek do innych to najlepsza droga do bycia dobrym kumplem. „Bądź kumplem” znaczy nie dokuczaj, ale też nie pozwól dokuczać innym. Graj fair – mówi Grzegorz Krychowiak.

Honorowy patronat nad kampanią Cartoon Network „Bądź kumplem, nie dokuczaj” objął w tym roku Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak. Kampanię merytorycznie wspierają Fundacja Dzieci Niczyje oraz Instytut Badań Edukacyjnych. Do współpracy przy kampanii Cartoon Network ponownie zaprosił również psycholog Małgorzatę Ohme.

To niezwykle ważna i potrzebna inicjatywa – pokazuje, że szacunek należy się każdemu, bez względu na wiek, kolor skóry czy status materialny. Wierzę, że przyczyni się do wypracowania konstruktywnych sposobów radzenia sobie z problemem – mówi Rzecznik Praw Dziecka, Marek Michalak.

Pomoc i wsparcie dla dzieci, rodziców i nauczycieli

Scenariusze lekcji i materiały dla nauczycieli

W ramach kampanii uruchomiona została strona internetowa, na której znajdują się eksperckie materiały na temat radzenia sobie z dokuczaniem stworzone przez Cartoon Netwrok wspólnie z partnerami: wskazówki dla nauczycieli, w tym  scenariusze lekcji dla klas szkół podstawowych I-III i IV-VI, porady dla rodziców oraz dla dzieci, filmy.

Dodatkowo Fundacja Dzieci Niczyje zachęca dzieci doświadczające dokuczania do kontaktu z konsultantami bezpłatnego Telefonu Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111, a dorosłych z ich otoczenia – do dzwonienia pod numer 800 100 100, czyli do Telefonu dla Rodziców i Nauczycieli w sprawie Bezpieczeństwa Dzieci. W trakcie trwania kampanii każdy będzie mógł tam anonimowo uzyskać fachową pomoc – telefonicznie lub online.

Każdego dnia przeprowadzamy kilkaset rozmów z młodymi osobami. Dzieci z młodszych klas szukają  głównie zrozumienia i pomocy, a także chcą uzyskać odpowiedzi na ważne dla siebie pytania dotyczące codziennych problemów, w tym także dokuczania  – podkreśla Lucyna Kicińska, koordynatorka Programu Pomocy Telefonicznej w Fundacji Dzieci Niczyje.

Porady dla rodziców

Telefon 116 111 jest czynny codziennie od godz. 12 do godz. 22, pomoc online dostępna jest całą dobę.

Akcja „Bądź kumplem, nie dokuczaj” zostanie wsparta ogólnopolską kampanią telewizyjną na antenie Cartoon Network oraz w wybranych kanałach platformy nc+ (Canal+ Sport, Canal + Sport 2 Ale Kino+, PLANETE+, DOMO+, Kuchnia+, nSport). W promocji wykorzystane będą spoty z udziałem Grzegorza Krychowiaka oraz krótkie filmy animowane przedstawiające problem dokuczania z różnych perspektyw – z punktu widzenia osoby, której ktoś dokucza, osoby dokuczającej oraz obserwatora.

c

Źródło: materiały kampanii „Bądź kumplem, nie dokuczaj”

foto: Darrell J. Rohl (CC BY-NC-ND 2.0), materiały kampanii "Bądź kumplem, nie dokuczaj"

 

Przemoc w szkole zaczyna się wcześniej, niż myślimy
4.73 (94.67%) 15 głosów

One comment

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *