Tylko grasz i grasz, a nauka leży!” Czy rzeczywiście dzieci grając na komputerze czy smartfonie bezsensownie tracą czas? Jeśli przyjrzymy się grom uważniej, możemy dostrzec, że nie są tak głupie, jak nam się wydaje. Oczywiście bądźmy czujni i uważni, kiedy dzieci siadają przed ekranami, miejmy świadomość zagrożeń, ale zamiast demonizować gry, spróbujmy spojrzeć na nie obiektywnie, dostrzec zarówno niebezpieczenstwa, jak i zalety.

Ponieważ głosów ostrzegających przed niebezpieczeństwami cyfrowego świata jest wiele, ja chciałabym skupić się tu na pozytywnej stronie gier i pokazać Wam ich edukacyjną wartość. Przygotowałam zestawienie gier i aplikacji które są zabawą i nauką w jednym. Jestem przekonana, że spodobają się juniorom i myślę, że gdy o nich przeczytacie, spojrzycie na nie z uznaniem i uwierzycie, że gdy junior tylko „stuka w jakieś gierki” też może się uczyć i rozwijać, mimochodem i z przyjemnością.

2048

2048 – to gra logiczno-matematyczna. Polega na łączeniu ze sobą kwadratowych pól z liczbami. Po połączeniu dwóch pól otrzymujemy nowe z liczbą będącą sumą poprzednich. I tak je sobie łączymy i łączymy, sumujemy i sumujemy, aż osiągniemy pole o wartości 2048. Brzmi prosto, ale wymaga niezłej umysłowej gimnastyki. Gra występuje w wielu wersjach – bardziej lub mniej kolorowych, w opcji większych i mniejszych pól.

Portal

Portal to prawdziwy festiwal myślenia przyczynowo-skutkowego. Gracz krąży po labiryncie pokoi, w których czekają na niego zadania. Zadania polegają na tym, żeby opracować ciąg ruchów/działań, które wykonane w odpowiedniej kolejności doprowadzą do otwarcia czegoś, dostania się w określone miejsce, umieszczenia przedmiotu w określonym miejscu… Liczy się logiczne myślenie, umiejętność planowania i łączenia ze sobą kolejnych ruchów oraz szybkość i sprawność działania. Portal dostępny jest na platformie Steam: https://store.steampowered.com/app/400/Portal/?l=polish

Monument Valley

Monument Valley to również gra, w której trzeba obmyślać sekwencje ruchów, by dotrzeć do celu. A więc ćwiczymy myślenie przyczynowo-skutkowe, logiczne oraz umiejętność planowania. Przy tym gra jest bardzo wysmakowana graficznie i w cudowny sposób bawi się figurami niemożliwymi.

Mekorama

Podobną co do zasad działania, nieco inną w grafice jest „Mekorama”, w której trzeba obmyślić sposób przeprowadzenia robota w określone miejsce, wykorzystując po drodze rozmaite elementy, koordynując ich działanie, wykorzystując je do pokonania przeszkód. Dobry trening rozwiązywania problemów, myślenia analitycznego logicznego, przyczynowo-skutkowego i wyobraźni.

Minecraft

Chyba najbardziej znana gra komputerowa. Minecraft (https://www.minecraft.net/pl-pl/) ze swoją charakterystyczną pixelową grafiką jest światem, w którym można działać na wiele różnych sposobów. Można budować – a więc rozwijać kreatywność i planowanie. Można konstruować urządzenia, myśląc i tworząc jak inżynier. Można też grać wspólnie z innymi graczami i… ćwiczyć język angielski. To właśnie Minecraft i jego społeczność sprowokowały moje dzieci do tego, by zaczęły używać języka angielskiego w życiu codziennym.

Edukacyjne walory Minecrafta doceniają nauczyciele na całym świecie, wykorzystując tę grę do szkolnych projektów. Doczekał się on zresztą specjalnej edukacyjnej wersji (https://education.minecraft.net/)

Saper

Saper (Minesweeper) – prosta, kultowa gra, w której na podstawie widocznych danych wnioskujemy o tym, jaki kolejny ruch wykonać. Podana w kratce liczba wskazuje, ile „bomb” znajduje się w kratkach dookoła. Aby odkryć kolejne kratki nie trafiając na „bombę” trzeba analizować widoczne dane, zestawiać je ze sobą, wnioskować, myśleć logicznie i użyć nieco wyobraźni. I takie właśnie umiejętności ćwiczy junior bawiąc się w Sapera. Wersja na smartfona tu: https://play.google.com/store/apps/details?id=Draziw.Button.Mines, wersja na komputer tu: https://www.microsoft.com/pl-pl/p/microsoft-minesweeper/9wzdncrfhwcn?activetab=pivot:overviewtab, a wersja online tu: https://www.solitaireparadise.com/games_list/minesweeper.html

Tower Defense

Podobne kompetencje – analiza danych, wnioskowanie, logiczne myślenie – ćwiczy junior grając w gry typu Tower Defense. Do tego dochodzi jeszcze planowanie i gospodarowanie zasobami. Zadaniem gracza jest powstrzymywanie nacierających na niego przeciwników przez stawianie wież obronnych i utrudnień na ich drodze. Jest wiele rodzajów wież, trzeba więc wybierać takie, które najskuteczniej w danym miejscu i momencie zadziałają. Z drugiej strony wieże kosztują, a budżet jest ograniczony, trzeba więc kontrolować swoją strategię obronną i zestawiać z dostępnymi środkami. Gier typu Tower Defense jest sporo o różnej grafice, dlatego poprosiłam o rekomendację mojego nastolatka. Tymon poleca „Infonitode – the Infinite Tower Defense”.

Project Void

Tę grę na smartfona pokazał mi ostatnio mój syn. Gracz mierzy się z kolejnymi zadaniami, w których musi używać logiki, spostrzegawczości, nieszablonowego myślenia oraz umiejętności wyszukiwania i analizowania informacji. Zadania to rodzaj quizów i szyfrów, a gracz jest nieustannie zachęcany, by wskazówek i odpowiedzi szukał… w internecie, książkach i wszelkich innych dostępnych źródłach. Nie chodzi o to, by znać odpowiedź „z głowy”, jak w klasycznych quizach, ale żeby umieć ją odszukać korzystając z powszechnie dostępnych źródeł wiedzy. Gra rozwija więc umiejętności poszukiwania i analizy informacji, logicznego i krytycznego myślenia, kojarzenia faktów, analizowania danych, wnioskowania. A ponieważ jest dostępna po angielsku, ćwiczy także umiejętności językowe.

Project Void na Androida: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.hybriona.projectvoid

Project Void na iPhone i iPad: https://apps.apple.com/us/app/project-void-mystery-puzzles/id1386048466

Mogłabym wymieniać jeszcze długo. Wśród gier komputerowych i na smartfony znajdziecie mnóstwo takich, które oprócz tego, że są dla małolatów rozrywką, to rozwijają też rozmaite kompetencje. Warto się im przyjrzeć z otwartością i postarać się o obiektywną ocenę. Oczywiście nadal obowiązuje zdrowy rozsądek w ilości czasu spędzanego z ekranami, ale zdrowy rozsądek to nie to samo co uprzedzenia, stereotypy czy nieufność.

autorka: Elżbieta Manthey – założycielka Juniorowa, blogerka, dziennikarka, prezeska Fundacji Rozwoju przez Całe Życie, mama Marysi i Tymona. Propaguje wychowanie i edukację oparte na szacunku dla dzieci. Tropi nowinki i nowoczesne pomysły edukacyjne, angażuje się w różnorodne działania na rzecz lepszej edukacji. Miłośniczka książek, również tych dla dzieci i młodzieży. Najlepiej odpoczywa odwiedzając ciekawe miejsca i doświadczając świata wspólnie z mężem i dziećmi.

foto: School photo created by user18526052 – www.freepik.com