Indywidualne podejście do ucznia – jak to się robi według pedagogiki gestalt?

W zasadzie każda szkoła w mniejszym lub większym stopniu stara się zachować indywidualne podejście do ucznia. Jest to bardzo ważne dla wielu rodziców i ma wpływ na wybór szkoły dla dziecka. Trudno jednak powiedzieć, na czym dokładnie polega indywidualne podejście, bo każda szkoła stara się je realizować na swój sposób i na miarę swoich możliwości.

W pedagogice gestalt jest to kwestia niezwykle istotna. Właściwie ma ona fundamentalne znaczenie dla całej „filozofii” podejścia gestaltowskiego. Pedagogika gestalt wywodzi się z psychoterapii gestalt, w której specyficzny kontakt pomiędzy terapeutą a  klientem jest jednym z głównych czynników leczących (jak zresztą w większości podejść psychoterapeutycznych). Specyfika tego kontaktu została przeniesiona na grunt pedagogiki. Choć oczywiście nauczyciel nie jest terapeutą dziecka. Jest osobą wspomagającą jego rozwój.


Co edukacja ma wspólnego z psychoterapią?


Indywidualny kontakt to w gestalt przede wszystkim niezwykła uważność na potrzeby drugiej osoby. Oczywiste jest, że każdy uczeń jest inny. Ma inne emocje, tempo rozwoju, sposób przyswajania wiedzy. W trakcie lekcji staramy się tą inność uszanować i dopasować 14124254944_00ec677692_zrealizację tematu do każdego dziecka. Nie oznacza to, że każde dziecko robi co innego. W obrębie jednego obszernego tematu, dzięki temu, że pracujemy w małych grupach, jesteśmy w stanie zindywidualizować sposób pracy w zależności od potrzeb dzieci. Przykładem może być nauka liczenia. Adaś może liczyć zapisując wszystko tylko w zeszycie, Marysia może lepiej radzić sobie dodając i odejmując w tym czasie kasztany. Sytuacja może zmienić się kolejnego dnia. Indywidualne podejście to również nastawienie na „tu i teraz”. Wczoraj Marysia mogła mieć trudny dzień i problemy ze skupieniem, dziś może świetnie radzić sobie tylko z pomocą zeszytu.

Może być też tak, że generalnie Marysia jest kinestetykiem i dużo łatwiej zrozumieć jej matematykę, gdy  fizycznie doświadcza skutków dodawania i odejmowania. Dzieci (dorośli także) różnią się od siebie sposobem zdobywania wiedzy. Nauczyciel, wspierając rozwój dzieci, stara się każdemu zapewnić możliwość uczenia się w najbardziej efektywny dla danej osoby sposób.

20889200476_fb6c282b92_zNa zajęciach nie może jednak panować chaos. Kolejną niezwykle istotną kwestią w indywidualnym podejściu do dziecka jest uważność na granice zarówno danego dziecka, jak i grupy. Jeżeli Marysia na matematyce w skupieniu liczy kasztany, Ewa w tym czasie niestety nie może uczyć się liczyć głośno śpiewając. Jeżeli jest na to przestrzeń i wystarczająca liczba opiekunów, Ewa wraz z opiekunem i innymi dziećmi może wyjść na podwórko i tam śpiewająco ćwiczyć tabliczkę mnożenia. Jeżeli nie, nauczyciel rozmawia z dzieckiem na temat zasad obowiązujących w grupie i szuka razem z Ewą innej możliwości nauki, która może się odbywać w tym samym pomieszczeniu, w którym uczą się inne dzieci.

Może być też tak, że śpiew Ewy jest wyrazem potrzeby niezwiązanej z nauką liczenia. W tym przypadku należałoby się zastanowić i porozmawiać z Ewą co takiego się dzieje, że potrzebuje sobie pośpiewać. Może jest czymś bardzo podekscytowana? A może potrzebuje uwagi nauczyciela tylko dla siebie? W obu przypadkach znowu szukamy rozwiązania, które będzie odpowiedzią na potrzebę dziecka, a jednocześnie nie naruszy granic grupy. Zasada skupiania się na tu i teraz dopuszcza przerwanie lekcji i poświęcenie czasu na to, żeby Ewa opowiedziała, co ją tak bardzo poruszyło. To nauczyciel będzie musiał jednak zdecydować, co będzie w danym momencie lepsze dla Ewy i dla innych uczniów – czy przerwanie zajęć, czy porozmawianie z Ewą i ustalenie, że opowie klasie o swoich przeżyciach po zakończeniu lekcji.

5841104210_d355b29f9a_oPrzykład zachowania Ewy odnosi nas jeszcze do innego wyznacznika indywidualnego podejścia do ucznia. Jest nim danie przestrzeni na poznawanie siebie. Według założeń pedagogiki gestalt, człowiek funkcjonuje w obrębie trzech sfer: umysłu, ciała i emocji. W tradycyjnej szkole funkcjonowanie dzieci w dużym stopniu jest ograniczane do funkcjonowania w obrębie sfery umysłu (z elementami zwrócenia uwagi na ciało, ale tylko w aspekcie zajęć wychowania fizycznego, czy prawidłowego siedzenia w ławce). Jeżeli chodzi o sferę emocji jest ona akceptowana bardzo wybiórczo. Jest wachlarz zachowań emocjonalnych, które są akceptowane. Wiążą się one z przeżywaniem tak zwanych przyjemnych emocji (radość, ekscytacja ,zadowolenie), ale też tylko w określonym natężeniu. W psychologii gestalt, gdy mówimy o emocjach, często używamy pojęcia kontinuum. Jeżeli na jednym końcu kontinuum znajduje się radość, to na drugim końcu znajduje się smutek. Obie te emocje są dla gestaltystów równoważne. Oznacza to, że w kontakcie z drugą osobą jest akceptowana każda emocja, która się pojawia. Nauczyciel może jedynie pracować nad sposobem jej okazywania. W pracy nauczyciela – według pedagogiki gestalt – fundamentalne jest, aby u każdego ucznia pracować nad harmonijnym rozwojem wszystkich trzech sfer bycia w świecie, a w dalszej kolejności nad umiejętnością nazywania emocji i umiejętnością radzenia sobie z emocjami  trudnymi.

Takie podejście do uczniów wymaga również specyficznych warunków nauczania.  Nauczyciel jest towarzyszem dziecka, niezwykle uważnym na to, co dzieje się z daną osobą w danym momencie nie tylko w wymiarze indywidualnym, ale także grupowym. Uważność taką można zachować tylko w niewielkiej grupie (kilkanaście osób) i z odpowiednią liczbą opiekunów (co najmniej dwóch na grupę).

11876016_10204921058728037_1005327998_oc

autorka: Agata Szenkowska – psychoterapeutka gestalt, dyrektor zarządzająca małej firmy. W 2016 roku planuje pod Krakowem otworzyć szkołę podstawową prowadzoną według zasad pedagogiki gestalt.

Indywidualne podejście do ucznia – jak to się robi według pedagogiki gestalt?
5 (100%) 2 głosów

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *